Công tác phòng thủ dân sự từ cuộc “sát hạch” ở Ninh Bình - Bài 2: Cơ chế vận hành thông suốt, phát huy sức mạnh toàn dân (tiếp theo và hết)

Cuộc diễn tập phòng thủ dân sự (PTDS) tỉnh Ninh Bình đã kiểm nghiệm năng lực lãnh đạo, điều hành của cấp ủy, chính quyền địa phương, phát huy vai trò trung tâm của Ban chỉ huy PTDS các cấp, kết nối lực lượng tại chỗ với lực lượng chuyên trách, công nghệ với con người, tạo thành sức mạnh tổng hợp bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản của nhân dân và tài sản nhà nước. Qua diễn tập, nhiều bài học quý đã được đúc rút, vận dụng vào công tác PTDS.

Thông suốt cơ chế, thống nhất hành động

Theo tình huống diễn tập, lúc 5 giờ ngày N-3, cơn bão mang tên quốc tế Trami đi vào Biển Đông, trở thành bão số 3, mạnh cấp 15-16, giật cấp 17, 18, có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến tỉnh Ninh Bình và khu vực lân cận. Theo dõi thời tiết, khí hậu, hàng loạt câu hỏi phải được trả lời trong thời gian ngắn: Khu vực nào chịu tác động mạnh nhất? Triển khai cấm biển ra sao? Bao nhiêu tàu, thuyền còn hoạt động trong vùng nguy hiểm? Tổng số hộ dân phải sơ tán? Những điểm đê, kè nào có nguy cơ mất an toàn? Địa điểm nào có thể bố trí làm nơi tránh trú?...

Trước tính chất nguy hiểm của bão Trami, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình tổ chức hội nghị đánh giá tình hình, xác định chủ trương lãnh đạo; UBND tỉnh và Ban chỉ huy PTDS cụ thể hóa thành quyết định, phương án và nhiệm vụ cho từng sở, ngành, địa phương, LLVT. Các cơ quan chuyên môn dự báo tình hình, diễn biến, báo cáo hiện trạng đê điều, hồ đập, hệ thống điện, giao thông, y tế, thông tin liên lạc và khả năng huy động lực lượng, phương tiện phòng, chống bão.

 Các lực lượng kêu gọi tàu, thuyền ngư dân tránh trú bão trong diễn tập phòng thủ dân sự năm 2026 tỉnh Ninh Bình. Ảnh: TUẤN HUY

Điểm đáng chú ý về vận hành cơ chế trong cuộc diễn tập PTDS tỉnh Ninh Bình là chất lượng các hội nghị và khả năng chuyển hóa thành hành động thực tiễn. Trong cuộc diễn tập này, cơ chế “Đảng lãnh đạo, chính quyền điều hành, cơ quan quân sự, công an và các sở, ngành làm tham mưu, lực lượng tại chỗ phối hợp thực hiện” được vận hành đồng bộ, nhuần nhuyễn. Từ chủ trương của cấp ủy, mệnh lệnh và quyết định của chính quyền nhanh chóng được truyền đến các cơ quan, địa phương, đơn vị tổ chức thực hiện.

Theo đồng chí Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình, Trưởng ban chỉ huy PTDS tỉnh Ninh Bình, hiệu quả công tác PTDS trước hết phụ thuộc vào chất lượng công tác dự báo, nhận định tình hình và khả năng vận hành thông suốt cơ chế lãnh đạo, chỉ huy, điều hành. Khi cấp ủy, chính quyền, cơ quan tham mưu và các lực lượng phối hợp chặt chẽ, thống nhất từ tỉnh đến cơ sở thì mọi quyết định sẽ được triển khai nhanh, sát thực tế, góp phần xử lý hiệu quả các tình huống thiên tai, sự cố.

Cuộc diễn tập càng có ý nghĩa vì đây là lần đầu tiên được tổ chức sau khi tỉnh Ninh Bình thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó, cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo, điều hành; cấp xã chủ động nắm chắc tình hình địa bàn, kịp thời xử lý các tình huống ban đầu và đề xuất khi vượt quá khả năng. Nghị định số 200/2025/NĐ-CP, ngày 9-7-2025 quy định chi tiết một số điều của Luật PTDS đã quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của Ban chỉ huy PTDS cấp xã, tạo cơ sở pháp lý để tổ chức lực lượng và vận hành cơ chế ngay từ cơ sở.

Các lực lượng ứng cứu người bị nạn trên sông trong diễn tập phòng thủ dân sự năm 2026 tỉnh Ninh Bình. Ảnh: TUẤN HUY

Thực tiễn cuộc diễn tập cho thấy, hiệu quả ứng phó phụ thuộc rất lớn vào việc vận hành thông suốt cơ chế chỉ huy, điều hành từ cấp tỉnh đến cấp xã. Khi thiên tai, sự cố được phát hiện sớm, thông tin được báo cáo kịp thời; cơ quan chuyên môn nhanh chóng phân tích, tham mưu; cấp có thẩm quyền quyết định đúng, trúng và các lực lượng triển khai đồng bộ thì mọi tình huống đều được xử lý nhanh, đúng hướng, hạn chế thấp nhất thiệt hại. Trong cuộc diễn tập lần này, Sở chỉ huy phía trước của tỉnh được thiết lập tại khu vực trọng điểm, vừa bảo đảm lãnh đạo, chỉ huy trực tiếp tại hiện trường, vừa kịp thời điều phối lực lượng, phương tiện chi viện cho cơ sở, góp phần nâng cao hiệu quả xử trí các tình huống phát sinh.

Nâng cao năng lực chỉ huy, điều hành

Điểm mới nổi bật của cuộc diễn tập lần này là việc ứng dụng khoa học-công nghệ và chuyển đổi số vào công tác chỉ huy, điều hành. Thông qua hệ thống camera tại các khu vực trọng điểm, các trạm đo mưa, đo gió, đo mực nước, hệ thống giám sát tàu cá, hệ thống giám sát thiên tai cùng các đường truyền trực tuyến từ hiện trường, Ban chỉ huy PTDS tỉnh có thể theo dõi đồng thời nhiều tình huống trên phạm vi rộng, kịp thời cập nhật diễn biến, phân tích, đánh giá và đưa ra quyết định phù hợp, sát thực tế.

Nếu trước đây, việc tổng hợp thông tin chủ yếu dựa vào báo cáo của từng địa phương thì nay dữ liệu được cập nhật liên tục từ nhiều nguồn, giúp người chỉ huy có cái nhìn tổng thể về diễn biến thiên tai, nhanh chóng xác định khu vực trọng điểm, ưu tiên lực lượng, phương tiện cho những nơi cấp bách nhất. Đây cũng là điều kiện để tăng cường khả năng phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương, hạn chế tình trạng thông tin chậm, thiếu thống nhất hoặc chồng chéo trong chỉ đạo, điều hành.

Vận chuyển nạn nhân vào bệnh viện dã chiến cấp cứu trong diễn tập phòng thủ dân sự năm 2026 tỉnh Ninh Bình. Ảnh: TUẤN HUY 

Thực tiễn diễn tập cũng cho thấy, chuyển đổi số trong PTDS không chỉ là đầu tư trang thiết bị hiện đại mà quan trọng hơn là xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung, bảo đảm thông tin chính xác, thông suốt và an toàn. Công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi cán bộ, nhân viên, chiến sĩ sử dụng thành thạo, quy trình vận hành được chuẩn hóa và luôn có phương án dự phòng trong điều kiện thiên tai làm gián đoạn như mất điện, mất kết nối viễn thông hoặc hạ tầng kỹ thuật. Đây cũng là hướng đi cần tiếp tục được quan tâm nhằm hoàn thiện tổ chức, nâng cao năng lực hoạt động PTDS, đáp ứng yêu cầu xử lý các tình huống ngày càng phức tạp.

Từ kết quả diễn tập thành năng lực ứng phó thực tế

Giá trị của cuộc diễn tập không chỉ được đánh giá ở việc hoàn thành nội dung, chương trình mà quan trọng hơn là những kinh nghiệm, bài học rút ra phải được bổ sung vào kế hoạch, phương án và chuyển hóa thành năng lực ứng phó trong thực tiễn của cơ quan, địa phương, đơn vị.

Qua cuộc diễn tập PTDS tỉnh Ninh Bình, nhiều nội dung đã được kiểm nghiệm, từ khả năng vận hành cơ chế, huy động lực lượng, hiệp đồng giữa các ngành, các cấp đến công tác bảo đảm hậu cần, kỹ thuật, thông tin liên lạc và cứu hộ, cứu nạn. Đồng thời, đây cũng là dịp để tỉnh Ninh Bình nhận diện những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong điều kiện thiên tai diễn biến phức tạp, từ đó tiếp tục rà soát, bổ sung phương án, khắc phục những điểm còn hạn chế, nâng hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ huy, điều hành và khả năng xử trí các tình huống khẩn cấp.

Để có được kết quả đó là cả quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, tổ chức luyện tập nhiều vòng và thường xuyên rà soát, hoàn thiện phương án. Đại tá Vũ Văn Định, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Ninh Bình cho biết, quá trình chuẩn bị và tổ chức diễn tập không chỉ nhằm hoàn thành nội dung, chương trình mà còn là dịp để rà soát, bổ sung phương án, rèn luyện đội ngũ cán bộ các cấp, nâng cao khả năng hiệp đồng giữa lực lượng quân sự, công an và các sở, ngành, địa phương.

Các đại biểu tham quan công tác cứu chữa bệnh nhân tại bệnh viện dã chiến trong diễn tập phòng thủ dân sự năm 2026 tỉnh Ninh Bình. Ảnh: TUẤN HUY 

Đặc biệt, cuộc diễn tập một lần nữa khẳng định vai trò quan trọng của lực lượng tại chỗ. Trong điều kiện thiên tai xảy ra trên diện rộng, bộ đội địa phương, dân quân tự vệ, công an ở cơ sở luôn là những người có mặt đầu tiên để tổ chức sơ tán nhân dân, cứu người, bảo vệ tài sản, khắc phục hậu quả. Vì vậy, trong công tác PTDS, cùng với đầu tư trang bị, cần tiếp tục huấn luyện sát thực tế, nâng cao kỹ năng xử lý tình huống, khả năng phối hợp cho các lực lượng tham gia công tác PTDS ở cơ sở.

Từ thực tiễn đó, nhiều bài học quý được rút ra không chỉ đối với tỉnh Ninh Bình mà còn đối với các tỉnh, thành phố trong cả nước, như: Các kế hoạch, phương án PTDS phải xuất phát từ đặc điểm địa hình, điều kiện tự nhiên và những nguy cơ có thể xảy ra trên từng địa bàn. Lực lượng, phương tiện, vật chất và các điều kiện bảo đảm phải được chuẩn bị đầy đủ ngay từ thời bình. Cùng với đó, cần vận hành thông suốt cơ chế lãnh đạo, chỉ huy, điều hành; phát huy vai trò nòng cốt của LLVT, tăng cường hiệp đồng giữa các cấp, các ngành và lực lượng để xử lý nhanh, hiệu quả các tình huống ngay từ đầu.

Cuộc diễn tập cũng cho thấy yêu cầu phải tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ và chuyển đổi số trong công tác dự báo, cảnh báo, chỉ huy, điều hành; thường xuyên tổ chức huấn luyện, luyện tập sát thực tế; kịp thời bổ sung, hoàn thiện phương án sau mỗi lần diễn tập. Quan trọng hơn, phải biến kết quả diễn tập thành năng lực thực tế của cả hệ thống chính trị, trong đó, các lực lượng, các địa phương đều chủ động, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ khi thiên tai, thảm họa xảy ra.

Đánh giá kết quả diễn tập, Trung tướng Lương Văn Kiểm, Tư lệnh Quân khu 3 ghi nhận sự chuẩn bị công phu, nghiêm túc của tỉnh Ninh Bình; đề nghị địa phương tiếp tục hoàn thiện phương án, nâng cao chất lượng huấn luyện, đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, xây dựng lực lượng PTDS ngày càng vững mạnh, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. Cuộc diễn tập đã khép lại, nhưng những kinh nghiệm được kiểm nghiệm từ thực tiễn sẽ tiếp tục được vận dụng trong tổ chức hoạt động PTDS ở tỉnh Ninh Bình cũng như nhiều địa phương khác của Quân khu 3 và cả nước.